Safety is awareness.WarningCroco

„Safety is aware­ness of your actions”, las ik op een groot span­doek dat bij de ingang van een fab­riek hing. ‚Ben je bewust van je eigen acties, dan leef je langer’, ver­taalde ik voor mezelf. In tussen­tijd zag ik arbei­ders het ter­rein over­steken, met elkaar in gesprek en onder­wijl roerend in een plas­tic bek­ertje, ter­nauw­er­nood ontsnap­pend aan een passerende heftruck waar­van de bestu­ur­der in een druk gesprek was ver­wikkeld met iemand aan de andere kant van een mobiele telefoon.

De heftruck reed in volle vaart af op een portier die druk doende was een achteruit rij­dende vracht­wa­gen het fab­riek­ster­rein bin­nen te lood­sen en tegelijk­er­tijd een aan­tal ongeduldig toeterende auto­mo­bilis­ten het onre­delijke van hun gedrag deed inzien. De vracht­wa­gen­chauf­feur stu­urde een­handig en met ongeëve­naarde bedreven­heid zijn kolos het ter­rein op en ver­huisde met zijn andere hand grote stapels doc­u­menten in zijn cab­ine om uitein­delijk net op tijd te stop­pen om de juiste papieren te kun­nen over­handi­gen aan een portier. De heftruck week uit naar veiliger zones, vracht­wa­gen en loslopende arbei­ders handig ontwijk­end. In de tien­tal sec­on­den waarin dit bekeek zat ik op de fiets en reed voor­bij. Plot­sel­ing bedacht ik hoe onbe­wust ik me in die tijd van mijn eigen acties was. Onge­merkt waren een aan­tal auto’s gepasseerd en was ik zelf langs obstakels gere­den die mijn aan­dacht pas had­den gekre­gen als ik er tegenaan/​in of op was gereden.

Aan­dacht is belan­grijk om je werk goed te doen en ook veilig, zoals uit het boven­staande blijkt. We ontsnap­pen dagelijks aan tien­tallen ongelukken door net op tijd wel even ergens aan­dacht voor te hebben of door toe­val. De ongelukken waar we uitein­delijk wel last van hebben komen al te vaak neer op „net even de andere kant uit­gekeken”, „net even iets anders aan het doen” of „ik weet echt niet wat me overk­wam”. Gebrek aan aan­dacht op het juiste moment. Niet alleen om ongelukken te voorkomen, maar ook om een taak beter uit te voeren waar men zich aan gezet heeft is aan­dacht een voor­waarde. We hebben alle­maal wel eens de ervar­ing gehad voor lan­gere tijd achtereen zon­der ver­stor­ing aan een taak te kun­nen werken. We zijn in een „flow” ger­aakt en aan het eind daar­van zijn we zelf soms ver­baasd hoeveel werk we hebben verzet en over de kwaliteit daar­van. Dit is wat gerichte en volledige aan­dacht doet. De derde belan­grijke reden om zaken met aan­dacht uit te voeren is het ver­mo­gen tot leren. We leren beter als we dat met aan­dacht doen. We leren ook meer van anderen door met volle, onverdeelde aan­dacht naar anderen te luis­teren. In de sociale leer the­o­rie is aan­dacht dan ook niet voor niets beschreven als een eerste voorwaarde.

Helaas zijn er nogal wat zaken die onze aan­dacht ver­storen. De meeste ver­stor­ing laten we nog zelf toe ook. Ik noem er drie:

  • Meerdere din­gen tegelijk­er­tijd willen doen.
  • Alles wat zich in de per­iferie van onze zin­tu­igen afspeelt.
  • Niet afge­han­delde zaken.

Ad 1: Nog steeds willen veel mensen ons doen geloven dat ze kun­nen „mul­ti­tasken”. Ver­schil­lende onder­zoeken hebben echter uit­gewezen dat som­mi­gen onder ons wat sneller kun­nen schake­len tussen taken. De aan­dacht gaat gewoon van de ene taak naar de andere over. Effi­ciënt is het aller­minst. Deze omscha­kel­ing vraagt altijd enige tijd en aan­pass­ing. Om werke­lijk aan­dachtig ergens mee bezig te kun­nen zijn hebben we tijd nodig. De hier­boven beschreven „flow” bijvoor­beeld bereiken we bijvoor­beeld pas na een peri­ode van 6 tot 10 minuten. Het is dus onre­al­is­tisch te verwachten dat we dezelfde staat van aan­dacht hebben als we vaak tussen taken moeten schakelen.

Ad 2: Van ons gehele gezichtsveld zien we maar een klein gedeelte echt scherp. Ook van het­geen we horen, horen we maar gedeelte duidelijk. Als onze herse­nen goed func­tioneren zor­gen ze ervoor dat we slechts dat deel van onze waarne­min­gen scherp vast­stellen dat op het moment nodig is. Dat­gene dus waar we onze aan­dacht op ves­ti­gen. Alles wat daar­buiten valt wordt wel waargenomen en ver­w­erkt, maar door­dat de infor­matie onvolledig is maken de herse­nen een inter­pre­tatie op basis van eerdere ervarin­gen en ken­nis. Deze inter­pre­tatie kan vaak een stuk aantrekke­lijker zijn dan de werke­lijkheid en dat­gene waar onze aan­dacht oor­spronke­lijk op was gericht. Van­daar dat we makke­lijk afgeleid kun­nen wor­den. In de oer­tijd was deze eigen­schap van lev­ens­be­lang, vanuit je ooghoek een sabeltandti­jger herken­nen redde je leven. Ook nu nog kan deze eigen­schap ons red­den uit gevaar­lijke sit­u­aties, maar ze kan ons net zo makke­lijk aflei­den en op andere manieren gevaar oplev­eren. Wat zich in de per­iferie van ons gezichtsveld en gehoor afspeelt heeft nogal de neig­ing een hoof­drol te gaan spe­len. Je daar­van bewust zijn, helpt om weer snel de aan­dacht te ves­ti­gen op dat­gene waar het omgaat.

Ad 3: Sig­mund Freud schreef een aan­tal stukken over diverse vor­men van ver­geten en ver­keerd herin­neren. Onder andere beschri­jft hij hoe onafge­maakte gedachten en ideeën zich een plaats kun­nen ver­w­er­ven in de aan­dacht op momenten dat men met iets totaal anders bezig wil zijn. Niet voor niets is het zeker stellen dat din­gen op de een of andere manier ver­w­erkt wor­den het cen­trale thema in het werk van effi­ciency goeroe David Allan. Wie zijn hoofd vol heeft met afspraken die nog nagekomen moeten wor­den, bood­schap­pen­li­jst­jes, stapels onge­or­dende doc­u­menten op het bureau, kri­jgt steeds meer moeil­ijkhe­den met aandacht.

Wat kun je doen om beter je aan­dacht te ves­ti­gen en vast te houden?

Wie regel­matig medi­teert leert beter zijn aan­dacht vast te houden. Maar ook het doen van enkele kleine aan­dacht­soe­fenin­gen helpt. Hieron­der vol­gen een paar voor­beelden die voor iedereen te doen zijn.
Probeer niet met meer din­gen tegelijk bezig te zijn. Ook din­gen die makke­lijk samen lijken te gaan lev­eren niet een opti­maal resul­taat door verdeelde aan­dacht. Bijvoor­beeld, wie tele­visie kijkt en tegelijk een gesprek met iemand voert zal nog van het een, nog van het ander veel opsteken.
Wees bewust van dat­gene wat afleid en ga terug naar dat­gene waar je mee bezig bent. Aflei­d­ing is niet erg, maar dit een hoof­drol geven wel.
Maak schoon schip. Plan je afspraken, ruim op, etc. Zorg dat zaken die bij je bin­nenkomen, vra­gen, opdrachten, taken een plaats kri­j­gen waar ze zeker aan de orde komen. Laat ze niet in je hoofd zwer­ven. Mijn advies hierin is het boek „Get­ting things done” van David Allan of volg een goede time man­age­ment training.

Hier vol­gen twee kleine aan­dacht­soe­fenin­gen die door iedereen zijn uit te voeren. Iedereen kan hierop ook zijn eigen vari­atie maken. Dat maakt het makke­lijker dit in het eigen leven in te plannen.

  • Neem een kleine, een­voudige activiteit die je iedere dag uitvo­ert. Bijvoor­beeld een trap op en aflopen. Voer deze activiteit met de grootst mogelijke aan­dacht uit. Let daar­bij op ademhal­ing, welke voet eerst gaat en wees vooral met dat ene enkele ding bezig in volle aan­dacht. Aflei­d­ing wordt voor lief genomen, maar ga direct terug naar die ene activiteit, trap lopen. Het is niet de bedoel­ing dat het trap lopen sneller of langza­mer wordt uit­gevo­erd dan nor­maal, alleen maar met volle onverdeelde aandacht.
  • Iedereen staat wel eens stil voor een sto­plicht. Lopend, fiet­send of in de auto. Blijf aan­dachtig op het rode licht en adem in. Adem uit en zeg in gedachten „tien”. Adem in en uit en zeg in gedachten „negen”. En zo verder. Er zullen aflei­dende gedachten zijn, maar zie die als onbe­lan­grijk, blijf gewoon door­gaan met ademhalen en aftellen. In uit­zon­der­lijke gevallen zul je na „nul” weer bij „tien” begin­nen, maar meestal ben je voor die tijd al weer op weg. Meeste mensen irriteren zich aan een sto­plicht. Op deze manier neem je de irri­tatie weg en maak je er een aan­dacht­soe­fen­ing van. Miss­chien zijn er meer irri­tante terugk­erende momenten die je zo kunt omzetten in een waarde­volle oefening.

Plaats reac­tie


Beveiligingscode
Vernieuwen